CIK - Definicja przemocy w rodzinie

Przemoc w rodzinie

Przemoc w rodzinie jest to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodzin (którymi w rozumieniu art. 115 § 11 k.k. są: małżonkowie, wstępni, zstępni, rodzeństwo, powinowaci w tej samej linii lub stopniu, osoby pozostające w stosunku przysposobienia oraz ich małżonkowie, a także osoby pozostające we wspólnym pożyciu, a także inne osoby wspólnie zamieszkujące lub gospodarujące),w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

Kryteria przemocy w rodzinie – kiedy jest przemoc?

Intencjonalność działania

O przemocy mówimy, kiedy dzialania osoby stosującej przemoc nie są przypadkowe. Sprawca przemocy dąży do uzyskania pełnej kontroli, władzy na osobą doznającą przemocy, do jej bezwględnego posłuszeństwa. Jest przekonany, że tylko on wie co jest dobre dla pozostałych członków rodziny, a w związku z tym wyłącznie on ma prawo podejmować decyzje, ustalać zasady życia w rodzinie – pozostali muszą się podporządkować.

Dysproporcja siły lub nierównomierne siły

Przemoc pojawia się w relacji, kiedy jedna ze stron ma przewagę nad drugą. Ofiara jest słabsza a sprawca silniejszy. Nie chodzi tu jedynie o różnicę sił fizycznych, ale także przewagę związaną z pozycją społeczną, odpornością psychiczną, statusem materialnym itp. W związku opartnym na przemocy jeden z partnerów czuje się silniejszy, a drugi słabszy. W wyniku kolejnych aktaków przemocy różnica sił coraz bardziej się pogłębia, ofiara przemocy staje się coraz bardziej bezradna, natomiast sprawca – coraz bardziej silny i bezkarny. Jest to klucz w definicji przemocy, odróżniający agresję od przemocy.

Naruszanie praw i dóbr osobistych

Gdy sprawca wykorzystuje przewagę siły narusza podstawowe prawa ofiary (np. prawo do nietykalności fizycznej, godności, szacunku, kontaktów z rodziną, godziwych warunków życia itp.)

Powoduje cierpienie i ból

Kiedy sprawca naraża zdrowie i życie ofiary na poważne szkody fizyczne i psychiczne. Mogą być one wymierne, bądź nie, natychmiastowe, bądź odroczone w czasie. Doświadczanie bólu i cierpienia sprawia, że ofiara ma mniejszą zdolność do samoobrony.

Kategorie przemocy:

Przemoc gorąca

Przemoc gorąca to gwałtowny wybuch tłumionych uczuć złości, frustracji, wściekłości, powodujące agresywne zachowania. Często przyczyny trudnych uczuć sprawcy przemocy tkwią zupełnie gdzie indziej, np. powodują je konflikty w pracy czy problemy finansowe. Sprawca nie mogąc sobie z nimi poradzić, odreagowuje je na członkach rodziny. Wie, że może sobie na takie zachowania pozwolić.

Przemoc chłodna

Przemoc chłodna w przeciwieństwie do poprzedniej nie przejawia się występowaniem tak gwałtownych emocji i agresywnych zachowań. Wydaje się, że sprawca jest spokojniejszy bądź bardziej się kontroluje.

Przemoc chłodna przyjmuje nieraz postać bardzo rygorystycznego stylu wychowania czy też autorytarnego traktowania dorosłych członków rodziny. Sprawca jest przekonany o słuszności swoich czynów, zawsze znajdzie dla nich usprawiedliwienie np: "gdybym ich nie bił, to nie wyrosłyby na porządnych ludzi", "to jest dla jej dobra, bo inaczej całkowicie się zmarnuje", "jakbym jej nie doprowadził do porządku, to by w ogóle o dom nie dbała" itp

Rodzaje przemocy:

Przemoc fizyczna

To wszelkiego rodzaju działania bezpośrednie z użyciem siły powodujące uszkodzenie ciała np. popychanie, przytrzymywanie, policzkowanie, bicie otwartą ręką i pięścią, kopanie, szarpanie, wykręcanie rąk, plucie, parzenie, przypalanie papierosem, ciagnięcie za włosy, duszenie, użycie nibezpiecznych narzędzi czy nawet broni, itp.

Przemoc psychiczna

To działania wykorzystujące świadome wpływanie jednej osoby na drugą, w szczególności na tok myślowy, postępowanie, sposób życia drugiej osoby bez jej przyzwolenia, za pomocą takich narzędzi jak np. wyśmiewanie, wyzywanie, poniżanie, stosowanie gróźb, szantażowanie, krytykowanie, kontrolowanie, izolowanie, wmawianie choroby psychicznej, ciągłe niepokojenie , straszenie zrobieniem sobie krzywdy (samobojstwo), czy zrobieniem krzywdy ofierze, zawstydzanie, grożenie, ograniczanie snu czy pożywienia, obrażanie, przeszukiwanie osobistych rzeczy partnera, kontrolowanie rozmów telefonicznych, sms-ów itp.

W odniesieniu do dzieci określa się ją mianem przemocy emocjonalnej jako rozmyślne, nie zawierające aktów przemocy fizycznej, zachowania dorosłych wobec dzieci, które powodują znaczące obniżenie możliwości prawidłowego rozwoju dziecka, np.: odrzucenie emocjonalne, nadmierne oczekiwania, chorobliwa nadopiekuńczość, deprecjonowanie osiągnięć.

Przemoc seksualna

To wymuszanie różnego rodzaju niechcianych zachowań w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych, np. wymuszanie pożycia seksualnego, czy wymuszanie nieakceptowanych form współżycia seksualnego, gwałt, demonstrowanie zazdrości, wyśmiewanie ciała, krytyka zachowań seksualnych, zmuszanie do oglądania materiałów pornograficznych, zmuszanie do obcowania seksulanego z innymi osobami itp. W odniesieniu do dzieci określa się ją jako wykorzystywanie seksualne tj. każde zachowanie osoby dorosłej, które prowadzi do seksualnego zaspokojenia kosztem dziecka.

Przemoc ekonomiczna

Ma na celu uzależnienie finansowe od sprawcy, np. ograniczanie dostępu do wspólnych środków finansowych, niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych rodziny, okradanie, odbieranie zarobionych pieniędzy, uniemożliwianie podjęcia pracy zarobkowej, zaciąganie kredytów wbrew woli współmałżonka,  wydzielanie pieniędzy, znięchęcanie do podjęcia zatrudnienia itp.,

Zaniedbanie

Naruszenie obowiązku opieki ze strony osób bliskich. Jest formą przemocy ekonomicznej przejawiającej się w formach zaniedbania potrzeb żywieniowych, higienicznych, medycznych – jako stanu wynikającego z braku dbałości czy też opieki, stosowanego najczęściej wobec dzieci, osób starszych, niepełnosprawnych, chorych.

  • Wersja serwisu bogata graficznie
    Wersja serwisu bogata graficznie