CIK - Mechanizmy przemocy w rodzinie

Możemy mówić o sześciu elementach mechanizmu przemocy w rodzinie:

  1. Cykle przemocy
  2. Syndrom wyuczonej bezradności
  3. Zjawisko prania mózgu
  4. Zespół stresu pourazowego PTSD
  5. Proces wiktymizacji
  6. Mechanizm psychologicznej pułapki

Cykle przemocy

Jest to bardzo specyficzny cykl przemocy, który składa się z trzech powtarzających się faz:

Pierwsza faza narastania napięcia

Stopniowy wzrost napięcia i agresywności sprawcy. W tej fazie partner jest napięty i stale poirytowany. Każdy drobiazg wywołuje u niego złość, często robi awanturę, zaczyna więcej pić, przyjmować narkotyki lub inne substancje zmieniające świadomość. Może poniżać partnerkę, poprawiając swoje samopoczucie. Prowokuje kłótnie i staje się coraz bardziej niebezpieczny. Sprawia wrażenie, że nie panuje nad swoim gniewem. Partnerka srara się jakoś opanować sytuację np. uspakaja go, spełnia wszystkie zachcianki, wywiązuje się ze wszystkich obowiązków.

Zdarza się, że często przeprasza wzburzonego partera. Ciągle zastanawia się nad tym, co może zrobić, aby poprawić mu humor, uczynić go szczęśliwym i powstrzymać go przed wyrządzeniem krzywdy. Niektóre panie w tej fazie mają różne dolegliwości fizyczne np. bóle żoładka, głowy, bezsenność czy utratę apetytu. Stają się też niespokojne i pobudliwe nerwowo. Jest to wynik narastania napięcia, które po pewnym czasie staje się nie do zniesienia. Może zdarzyć się tak, że to partnerka w końcu wywołuje awanturę, żeby "mieć to już za sobą".

Druga faza gwałtownej przemocy

Partner staje się gwałtowny. Wręcz wpada w szał i wywadowuje się. Eksplozję wywołuje najczęściej jakiś drobiazg. Skutki użytej gwałtownej przemocy mogą być różne nawet zagrażające zdrowiu i życiu ofiary.  Zazwyczaj, niezależnie od tego jak bardzo osoba krzywdzona się stara, wściekłość partnera narasta coraz bardziej. Ona czuje się bezradna, ponieważ ani przekonywanie sprawcy, ani bycie miłą, ani unikanie, czy bierne poddawanie się mu nie pomaga i nie łagodzi jego gniewu. Po zakończeniu wybuchu przemocy, kobieta jest w stanie szoku, nie może uwierzyć, że to się naprawdę stało. Ofiara odczuwa przerażenie, wstyd, jest oszołomiona. Skutkiem tego jest apatia, utrata ochoty do życia, odczuwanie złości i bezradności.

Trzecia faza miesiąca miodowego

Kiedy sprawca wyładował już swoją złość i wie, że posunął się za daleko nagle staje się inną osobą. Co to oznacza? - szczerze żałuje za to, co zrobił, okazuje skruchę i obiecuje, że to się niegdy już nie powtórzy. Dalej – stara się znaleźć jakieś wytłumaczenie dla tego co zrobił i przekonuje ofiarę, że był to jednorazowy wyjątkowy incydent, który już nigdy się nie zdarzy. Osoba, która skrzywdziła okazuje ciepło i miłość. Staje się znowu podobny to tego, jaki był na początku znajomości. Przynosi kwiaty, prezenty, zachowuje się tak jakby przemoc nigdy nie miała miejsca. Rozmawia z partnerką, dzieli się swoimi przeżyciami, obiecuje, że nigdy już jej nie skrzywdzi. Spędza z nią czas i utrzymuje bardzo satysfakcjonujące kontakty seksualne. Sprawca i ofiara zachowują się jak świeżo zakochana para.

Ofiara zaczyna wierzyć w to, że partner się zmienił i że przemoc była faktycznie jedynie incydentem. Czuje się kochana, myśli, że jest dla niego ważna i znowu go kocha. Takie życie we dwoje wydaje się jej piękne i pełne nadziei, odczuwa bliskość z partnerem. Niestety ale faza miesiąca miodowego przemija i znowu rozpoczyna się faza narastania napięcia, która zatrzymuje ofiarę w cyklu przemocy, ponieważ łatwo pod wpływem trzeciej fazy zapomina o koszmarze pozostałych dwóch faz.

Prawdziwe jednak zagrożenie jakie niesie za sobą faza miodowego miesiąca jest związane z tym, że przemoc w następnym cyklu jest zazwyczaj gwałtowniejsza a partner przeprasza coraz rzadziej aż w końcu wogóle.

Syndrom wyuczonej bezradności

Syndrom wyuczonej bezradności jest to bezradność, która pojawia się w wyniku nabytych doświadczeń. Zwykle osoba doznająca przemocy poszukuje pomocy dla siebie. Często jednak okazuje się, że działania mające ją ochronić, nie skutkują i nie przynoszą oczekiwanych przez nią efektów. Ofiara nabiera przekonania, że cokolwiek zrobi, to i tak nie zmieni to jej sytuacji. Syntrom ten, przejawia się w biernym znoszeniu przez ofiarę zachowań krzywdzących, pomimo, że czasem ma świadomość, że jego negatywne zachowania są przestępstwem, naruszają prawa osobiste.

Do zaburzeń dochodzi w poszczególnych sferach:

  • Motywacyjnej
  • Emocjonalnej
  • Poznawczej

Zaburzenia w sferze motywacyjnej

Brak chęci i motywacji do dalszego działania – bierność, pasywność; zaburzenia polegają na uogólnionym przekonaniu, że ”nikt nie może mi pomóc”. Kiedy ofiara przemocy uwierzy w bezradność, te przekonania będą kładły cień na zrozumienie jej sytuacji.

Zaburzenia w sferze emocjonalnej

Osoby krzywdzone przestają  wierzyć, że w wyniku własnych zachowań mogą odnieść sukces, niezależnie od tego, czy jest to w ich mocy czy nie; polegają one na przeżywaniu lęku, stanów znacznie obniżonego nastroju, zmęczenia, apatii i depresji.

Zaburzenia w sferze poznawczej

Polegają na tym, że ofiara przemocy jest bierna i nie podejmuje żadnych działań, aby zmienić swoją sytuację, nawet jak inni mówią jej co mogłaby zrobić. Występują: niska samoocena, słaba koncentracja uwagi, słabe poznawcze możliwości spostrzegania sukcesu oraz swoich zasobów, brak umiejętności szukania alternatywnych rozwiązań.

Zjawisko „PRANIA MÓZGU”

Jest to mechanizm polegający na systematycznym, świadomym i celowym oddziaływaniu na człowieka w celu zmiany jego przekonań, postaw, uczuć, potrzeb. Działanie służące temu, aby ofiara przemocy w rodzinie funkcjonowała zgodnie z życzeniem sprawcy. Konsekwencjami "prania mózgu" są między innymi: utrata poczucia własnej wartości oraz podporządkowanie się osobie stosującej przemoc.

Metody stosowane w zjawisku "prania mózgu" to:

  • Izolacja
  • Poniżanie i degradacja
  • Monopolizacja uwagi
  • Groźby i demonstracja wszechmocy
  • Sporadyczne okazywanie pobłażliwości

Izolacja

Izolacja to stopniowe odcinanie ofiary przemocy od kontaktów z innymi ludźmi. Przejawia się krytykowaniem znajomych i rodziny partnera, wyrażaniem niezadowolenia z tego, że partnerka rozmawia przez telefon, kontaktuje się z osobami w pracy. Z czasem ofiara pod wpływem tych nacisków, zrywa wszelkie kontakty z rodziną, przyjaciółmi i znajomymi, odchodzi z pracy i jest zupełnie odcięta od zewnętrznych źródeł wsparcia, zdana wyłącznie na sprawcę przemocy,

Poniżanie i degradacja

Z chwilą gdy ofiara przestaje komunikować się z otoczeniem sprawca bombarduje ją fałszywymi informacjami na jej temat, wielokrotnie przypomina o jakimś poniżającym doświadczeniu, poddaje stałej krytyce, często przy innych ludziach, ubliża lub ignoruje.

Monopolizacja uwagi

Monopolizacja uwagi polega na tym, że wszystko co robi, myśli i jak się czuje sprawca  ma być punktem odniesienia przy podejmowaniu działań przez ofiarę. Uniemożliwia to ofierze podjęcie jakichkolwiek działań niezgodnych z zasadą posłuszeństwa, nie będących pod kontrolą osoby stosującej przemoc.

Groźby i demonstracja wszechmocy

Sprawca grozi, że pobije ofiarę, wyrządzi krzywdę dzieciom i rodzinie, grozi zabiciem, odebraniem dzieci. Zmusza do zrobienia czegoś, co jest dla ofiary wstydliwe lub upokarzające a potem grozi, że opowie o tym komuś. Ponieważ sprawca część gróźb spełnia ofiara nie jest w stanie przewidzieć co stanie się naprawdę. Zmusza ją to do posłuszeństwa wobec żądań sprawcy.

Sporadyczne okazywanie pobłażliwości

Występujące przemienne kary i nagrody. Czasami sprawca przemocy okazuje czułość, kupuje prezenty zaprasza na kolację do restauracji. Na krótki czas staje się pobłażliwy i zapomina o wymaganiach. Daje to złudną nadzieję ofierze, że sprawca może się zmienić i podobnie jak faza „miodowego miesiąca” zatrzymuje ofiarę w sytuacji przemocy.

Zespół stresu pourazowego PTSD

Są to zaburzenia lękowe PTSD występują u ofiar napadów, gwałtów i innych traumatycznych wydarzeń w tym też przemocy w rodzinie. Dotyczą sytuacji w których człowiek jest narażony na utratę zdrowia i życia. Nasilenie PTSD zależy od intensywności i czasu trwania traumy. Ponadto objawy PTSD są intensywniejsze u osób, które przeszły traumę w wyniku atywności człowieka (gwałt, przemoc w rodzinie), niż u ofiar zjawisk naturalnych (powódź, huragan). Objawami PTSD są między innymi zaburzenia snu, drażliwość, wybuchy gniewu, złości, czujność, natarczywe wspomnienia, koszmary senne.

Proces WIKTYMIZACJI

Każdy "wchodząc" w związek z drugą osobą ma pewne wyobrażenia na temat swojego przyszłego życia, swojego małżeństwa, swojej rodziny. Akt przemocy burzy te wyobrażenia i wizję świata, partnera, siebie. Specjaliści nazywają to mianem burzenia utrwalonych przekonań. Osoba doznająca przemocy czuje rozpacz i ma poczucie krzywdy, często na tym etapie szuka pomocy. Niestety zdarza się, że spotyka się z nieprawidłowymi reakcjami osób, z którymi dzieli się swoimi problemami i od których oczekuje pomocy i wsparcia. Takie zachowanie służb, które przejawia się bagatelizowaniem problemów czy obwinianiem ofiary nazywamy wtórnym zranieniem. Pod wpływem takich reakcji otoczenia, powtarzania się aktów przemocy oraz na skutek zmniejszającej się umiejętności radzenia sobie  z urazami, krzywdzona osoba zaczyna przystosowywać się do roli ofiary i przestaje się bronić. Zaczyna myśleć, że bycie ofiarą przemocy jest jej nieuchronnym przeznaczeniem do końca życia. Obwinia się i odmawia sobie podstawowych praw ludzkich, przestaje oczekiwać poprawy swojej sytuacji. Traci nadzieję i poczucie godności. W czasie urazu stosuje taktykę przetrwania. Czasem, w ostatnim odruchu desperacji podejmuje zamach na swoje życie lub życie sprawcy.

Mechanizm "PSYCHOLOGICZNEJ PUŁAPKI"

Ofiara nie jest w stanie zrezygnować ze związku, w co tak dużo zaintwestowała czasu, zapału, energii. Budzi zdziwienie fakt, że ona trwa w związku, który przynosi jej cierpienie, w którym jest upokarzana i nie respektuje się jej praw. Ciągle żyje nadzieją, że będzie lepiej. Dlatego też inwestuje w ten związek. Obwiniając siebie za całe zło, wierzy, że jeśli bardziej się postara, to będzie lepiej. Ma poczucie, że zleży to właśnie od niej. Im więcej się stara i wkłada w to działanie więcej energii, tym trudniej jej zrezygnować.

P A M I Ę T A J !!!
BEZ POMOCY Z ZEWNĄTRZ TRUDNO JEST WYRWAĆ SIĘ Z KRĘGU
PRZEMOCY W RODZINIE !!!

NIC Z TEGO CO ZROBIŁA OSOBA DOZNAJĄCA PRZEMOCY, ŻADNE OKOLICZNOŚCI, NIE MOGĄ USPRAWIEDLIWIĆ PRZEMOCY CZY ZDJĄĆ ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA NIĄ ZE SPRAWCY PRZEMOCY !!!

PRZEMOC JEST PRZESTĘPSTWEM !!!

  • Wersja serwisu bogata graficznie
    Wersja serwisu bogata graficznie